۰

مصاحبه‌ی «اقتصاد ایران» با مهندس ناصر اصفهانی، مدیرعامل شرکت ارتباطات مبین‌نت، در خصوص چالش‌ها و فرصت‌های فناوری اطلاعات

ماهنامه‌ی «اقتصاد ایران» در شماره‌ی ۱۶۱ خود که در اواسط تیر ماه منتشر شد، مصاحبه‌ای با جناب آقای مهندس اصفهانی، مدیر عامل شرکت ارتباطات مبین‌نت، انجام داد. در این مصاحبه، موضوعاتی هم‌چون ضریب نفوذ اینترنت در کشور و مقایسه‌‌ی آن با سایر کشورهای آسیایی، تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه‌ی ملی و رشد فاوا و رشد اقتصادی مورد بحث قرار گرفتند که خواندن آن را به شما توصیه می‌کنیم.

«اقتصاد ایران»: چه شاخص‌هایی وجود دارند که میزان پیشرفت یک کشور را در زمینه‌ی ارتباطات نشان می‌دهند؟

در این زمینه، ما چند دسته‌بندی را مطرح می‌کنیم: کاربران موبایل، مشترکان تلفن ثابت و کاربران اینترنت که شامل سه بخش اینترنت باندپهن ثابت و متحرک و اینترنت باند‌باریک می‌شود. در حوزه‌ی کاربران اینترنت، هم‌چنین باید به موضوع تعداد مشترکین و میزان استفاده‌ی آن‌ها از اینترنت نیز توجه داشت. یک عامل دیگر هم وجود دارد و آن میزان درآمدی است که ارایه‌دهنده‌ی خدمات از مشترک دریافت می‌کند. هم‌چنین می‌توان از میزان سهم فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در تولید ناخالص داخلی (GDP)، به میزان توسعه‌یافتگی آن کشور دست یافت. سهم کنونی فاوا در میزان تولید ناخالص داخلی کشورها حدود ۵ درصد تخمین زده می‌شود که این عدد در کشورهای مختلف از جمله اتحادیه‌ی اروپا در حال کاهش به ۳ تا ۴ درصد است. در ایران، براساس قانون برنامه‌ی پنجم توسعه، سهم فاوا در تولید ناخالص داخلی تا پایان برنامه، دو درصد خواهد بود، این در حالی است که سهم کنونی فاوا در تولید ناخالص داخلی زیر نیم درصد است. هم‌چنین می‌توان با استفاده از جمعیت، شاخص‌هایی را در خصوص میزان استفاده از اینترنت و مانند آن استخراج کرده و مورد ارزیابی قرار داد. برای نمونه، با دانستن حجم مصرفی اینترنت در کل دنیا (مثلاً حدود ۲۰ اگزابایت یا ۲۰ میلیون ترابایت در ماه) و محاسبه‌ی سرانه‌ی آن، وضعیت کشورمان را می‌توان با سرانه‌ی دنیا مقایسه کرد.

«اقتصاد ایران»: در خصوص ضریب نفوذ اینترنت در ایران چه نظری دارید؟

بنا به تعریف‌های گوناگون، به‌طور عمده این ضریب بین ۱۴ تا ۴۳ درصد در کشور متغیر است. براساس آمارهای دولتی، این رقم نزدیک به ۴۳ درصد بیان می‌شود و طبق آمارهای منابع غیردولتی – که به نظر می‌رسد صحیح‌تر باشند- رقم‌ها نزدیک به ۱۴ درصدند. البته در این زمینه لازم به توضیح است که ما باید ایران را با کشورهای هم‌رده و در حد و اندازه‌ی خودمان مقایسه کنیم. در حال حاضر به جز دو کشور ژاپن و کره جنوبی، استاندارد ضریب نفوذ در آسیا در حدود ۳۰ درصد است. در حالی که در کشورهای توسعه‌یافته، چیزی معادل ۶۰ تا ۶۸ درصد است. با توجه به پیشرفت‌هایی که در کشورهای منطقه مانند ترکیه و امارات رخ داده، اگرچه کشور ما هم تقریباً در همین مسیر در حال حرکت است، ولی به‌طور کلی نمی‌توان وضعیت را کاملاً مطلوب توصیف کرد.

«اقتصاد ایران»: چه عواملی ضریب نفوذ را در ایران محدود می‌کنند؟

 واقعیتی که در جهان اتفاق افتاده، این است که در دوره‌ای از تاریخ، دنیا از محوریت کشاورزی به سمت محوریت صنعتی سوق پیدا کرد و به همین دلیل در بسیاری از ابعاد، جامعه نیز از حالت کشاورزی به صنعتی تغییر جهت داد. بنابراین در حال حاضر، دنیا در حال گذر از محور صنعتی به سوی محور خدمات اطلاعاتی است که در نتیجه، فلسفه، اقتصاد، فرهنگ، و همه‌ی مسایل یک جامعه نیز بر همین اساس در حال تغییر و تحول است و چه بستری مهم­تر و پایه­ای­تر از فاوا برای خدمات اطلاعاتی. اما موضوعی که در این بین اهمیت دارد این است که برای عبور از این مرحله، باید مجموعه‌ای از نیازمندی‌ها و زیرساخت‌ها مانند زیرساخت‌های فرهنگی، محتوایی و قانونی – و نه فقط زیرساخت‌های فنی- را فراهم کنیم که اگر این اتفاق نیفتد، دستیابی به این ارتباطات سریع و قدرت‌مند نمی‌تواند چندان مفید واقع شود.

«اقتصاد ایران»: در مواردی هم‌چون هدفمندی یارانه‌ها و ارایه‌ی کارت هوشمند سوخت، فناوری اطلاعات کمک‌های بسیاری انجام داده است. آیا باز هم شاهد چنین رویکردهایی در جهت استفاده از فاوا خواهیم بود؟

وقتی به کشورهای در حال توسعه نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که این کشورها در قالب برنامه‌ای ملی به دنبال توسعه‌ی فاوا هستند. البته این موضوع مدت‌ها پیش در کشورهای توسعه‌یافته رخ داده و ارقام سرمایه‌گذاری آن‌ها در این حوزه بسیار بالا است. برای مثال، سرمایه‌گذاری ایالات متحده در زمینه‌ی فاوا حدود ۸۰ برابر کشوری مانند ترکیه است؛ ترکیه‌ای که خود در منطقه یکی از گسترده‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها را در این حوزه انجام داده است. در حقیقت می‌خواهم این را عرض کنم که کار، بسیار فراتر از چیزی است که بخواهیم با دو یا سه پروژه آن را به مرحله‌ی انجام برسانیم. در حال حاضر، فاوا نقش زیادی در توسعه‌ی تولید ملی و رشد اقتصادی و اجتماعی دارد، به گونه‌ای که تحقیقات نشان داده‌اند، رشد ۱۰ درصدی فاوا می‌تواند رشد اقتصادی را تا بیش از یک درصد افزایش دهد. دلیل این امر نیز آن است که با استفاده از فاوا هزینه‌ها بسیار پایین می‌آیند، سرعت تبادل  خدمات افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه شاهد تولید ثروت بیش‌تر خواهیم بود. حال هر چه این تولید ثروت بیش‌تر باشد، طبعاً قدرت اقتصادی کشور نیز بیش‌تر می‌شود. دنیا در حال توسعه‌ی برنامه‌ها برای استفاده‌ی هر چه بیش‌تر از قدرت خارق‌العاده‌ی فاوا است که ما هم باید به همین گونه عمل کنیم. کارت سوخت و هدفمندی یارانه‌ها، تنها بخشی از این برنامه‌ها به شمار می‌روند.

البته من شخصاً از وجود برنامه‌ی مدونی که قرار باشد براساس آن به توسعه‌ی فاوا عمل کنیم، اطلاعی ندارم. اما لازم می‌دانم بگویم که وظیفه‌ی دولت در این خصوص آن است که در زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری کند و در همان ابتدای امر انتظار درآمدزایی از این حوزه را نداشته باشد و اجازه‌ی شکل‌گیری مشاغل را به بخش خصوصی بدهد. برای مثال، در حال حاضر شرکت ارتباطات مبین‌نت در زمینه‌ی دورکاری با دولت و برخی وزارت‌خانه‌ها در تعامل است که هم توسعه‌ی مشاغل در بخش خصوصی را سبب می­شود و هم زمینه‌­ساز رشد فاوا است.

«اقتصاد ایران»: رویکردهای سیاست بین‌الملل و تحریم‌ها علیه کشورمان چه محدودیت‌هایی برای فاوا ایجاد کرده‌اند؟

محدودیت‌ها که به‌طور قطع بسیارند. تجهیزاتی که می‌خواهیم وارد کنیم بسیار زمان‌بر و پرهزینه شده‌اند. در برخی مواقع وقتی می‌خواهیم با عرضه‌کننده‌ها ارتباط برقرار کنیم، با محدودیت بسیار  مواجه‌ایم و از بسیاری از تأمین‌کنندگان محروم‌ایم و مجبور می‌شویم فناوری روز را با کیفیت پایین‌تری به کار ببریم. حتی ممکن است در برخی مواقع نتوانیم از حمایت‌کننده‌های مطمئن و قدرت‌مند استفاده کنیم. اما جدای از این موارد، چیزی که بیش‌تر از همه روی ما تأثیرگذار است، دید مدیران‌مان در داخل کشور است. ما باید به طرز صحیح‌تری از تجارب دنیا بهره ببریم. باید ببینیم کشورهای کره و مالزی که توانسته‌اند پیشرفت کنند از چه قوانین و راه‌کارهایی استفاده کرده‌اند. باید در توسعه‌ی بومی‌سازی خدمات در این حوزه تلاش کنیم، چرا که مهم‌تر از فناوری، شیوه‌ی خدمات‌دهی ما است که باید توجه به فرهنگ مصرفی و اقتصادی کشورمان بومی‌سازی شود. مانند همان کارت سوخت و یا خدمات پلیس +۱۰ که نمونه‌هایی از بومی‌سازی خدمات در حوزه‌ی فاوا به شمار می‌روند.

«اقتصاد ایران»: متشکریم.

ديدگاه شما